De Gekste Helden van de Lage Landen: 10 Nederlandse Historische Figuren Die Je Moet Kennen

Welkom bij een spoedcursus vaderlandse geschiedenis, maar dan zonder de stoffige pruiken en het slaapverwekkende gedreun van je leraar op de middelbare school. Nederland heeft door de eeuwen heen een bonte verzameling figuren voortgebracht die ofwel geniaal waren, ofwel dringend een nieuwe hobby nodig hadden. Van admiraals die liever op een bezemsteel voeren tot schilders die hun eigen ledematen als postpakketje verzonden: onze voorouders waren allesbehalve saai. Trek je klompen aan en zet je schrap voor een lijstje met de grootste smaakmakers uit onze historie, geserveerd met een flinke korrel zout en een snufje ironie.

1. Willem van Oranje – De “Zwijger” die eigenlijk best veel te zeggen had

Willem was de OG van de Nederlandse opstand. Hij kreeg de bijnaam “De Zwijger”, niet omdat hij sociaal onhandig was op feestjes, maar omdat hij wijselijk zijn mond hield over politieke plannen terwijl hij met de vijand aan tafel zat. Ironisch genoeg is hij de man die ons het Wilhelmus gaf, een lied dat we nog steeds meeblèren bij voetbalwedstrijden zonder de tekst echt te begrijpen (iets met de koning van Hispanje eren, lekker logisch). Willem was zo populair dat Balthasar Gerards besloot hem een ‘doorlatend’ jasje te geven in Delft. Een tragisch einde voor de man die de basis legde voor onze nationale kleur oranje, wat nog steeds de reden is dat we er elk jaar op Koningsdag uitzien als een stel verdwaalde wortels.

2. Michiel de Ruyter – De man die de Engelse vloot een flinke poetsbeurt gaf

Michiel was de ultieme zeebonk. Terwijl wij tegenwoordig al in paniek raken als de NS vijf minuten vertraging heeft, voer Michiel gewoon de Medway op om de Britse vloot in de fik te steken. Hij begon zijn carrière als touwslager en eindigde als de schrik van de wereldzeeën. Hij was zo stoer dat hij waarschijnlijk zijn tanden poetste met zeewater en buskruit. Zijn geheime wapen? Een strategisch inzicht waar zelfs een moderne navigatie-app jaloers op zou zijn. Zonder Michiel spraken we nu waarschijnlijk allemaal Engels, en laten we eerlijk zijn: de term “gezellig” vertaalt zich gewoon niet lekker naar het Engels, dus we zijn hem eeuwig dankbaar.

3. Vincent van Gogh – De man die te veel naar zijn eigen oren luisterde

Vincent was de koning van het post-impressionistische drama. Terwijl de rest van de kunstwereld nog braaf binnen de lijntjes kleurde, besloot Vincent dat alles eruit moest zien alsof het door een blender was gehaald. Hij schilderde zonnebloemen alsof ze een existentiële crisis hadden en sterrennachten die eruitzagen als een psychedelische trip. En tja, dat oor… Laten we zeggen dat Vincent de uitdrukking “ik ben één en al oor” iets te letterlijk nam. Hij verkocht tijdens zijn leven bijna niets, wat bewijst dat je soms eerst moet overlijden voordat mensen je schilderijen voor miljoenen euro’s willen kopen. Een harde les voor alle zolderkamerkunstenaars onder ons!

4. Rembrandt van Rijn – De uitvinder van de 17e-eeuwse selfie

Rembrandt was de meester van licht en schaduw, maar vooral de meester van het schilderen van zijn eigen hoofd. Als Instagram in de Gouden Eeuw had bestaan, had hij miljoenen volgers gehad en elke dag een nieuwe “Selfie-Sunday” gepost. De Nachtwacht is zijn bekendste werk, een schilderij dat zo groot is dat je er bijna een eigen postcode voor nodig hebt. Helaas gaf hij zijn geld sneller uit dan een tiener met de creditcard van zijn ouders, waardoor hij eindigde in armoede. Maar hey, hij liet ons wel zien dat je met een beetje drama en een goede belichting zelfs de meest saaie schutters eruit kunt laten zien als actiehelden.

5. Kenau Simonsdochter Hasselaer – De vrouw die je liever niet tegenkwam met een pollepel

Kenau was de badass van Haarlem. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog besloot ze dat ze niet alleen maar braaf sokken wilde stoppen terwijl de Spanjaarden de stad belegerden. Nee, ze verzamelde een leger van vrouwen en begon kokend water en brandende pek over de stadsmuren te gooien. Haar naam is inmiddels in de Nederlandse taal synoniem geworden voor een kattige vrouw, maar laten we eerlijk zijn: als je een heel leger Spanjaarden buiten de deur moet houden, word je vanzelf een beetje chagrijnig. Kenau was de originele “girlboss” voordat de term überhaupt bestond.

6. Balthasar Gerards – De ultieme party-pooper uit de geschiedenis

Balthasar was niet bepaald de gezelligste gast op het buurtfeest. Hij had een nogal ongezonde obsessie met Willem van Oranje, en dan niet het type obsessie waarbij je posters boven je bed hangt. Nee, hij wilde Willem uit de weg ruimen voor een zak vol Spaans goud en een plekje in de hemel. Hij verkleedde zich als een arme sloeber om dichtbij te komen en… BAM. Het was de eerste moord met een handvuurwapen op een staatshoofd in de geschiedenis. Spoiler alert: de straf die hij daarna kreeg van de Nederlandse autoriteiten was zo creatief en gruwelijk dat je er spontaan vegetariër van zou worden.

7. Aletta Jacobs – De vrouw die besloot dat mannen niet de enige waren met hersens

Aletta Jacobs was de eerste vrouw die officieel mocht studeren in Nederland. Ze moest daarvoor wel even een persoonlijk briefje schrijven naar de minister, want blijkbaar was het idee van een studerende vrouw in die tijd net zo absurd als een fietsende goudvis. Ze werd de eerste vrouwelijke arts en besloot daarna dat het ook wel handig zou zijn als vrouwen mochten stemmen. Ze vocht haar hele leven voor vrouwenrechten en anticonceptie, wat haar waarschijnlijk niet de meest populaire persoon maakte op conservatieve verjaardagsfeestjes. Dankzij Aletta kunnen Nederlandse vrouwen nu ook gewoon de baas spelen op kantoor.

8. Desiderius Erasmus – De man die humor gebruikte om de kerk te pesten

Erasmus was een humanist, wat een chique woord is voor iemand die vindt dat mensen zelf na moeten denken in plaats van alles blindelings aan te nemen. Zijn bekendste werk, “Lof der Zotheid”, is eigenlijk één grote roast van de kerk en de maatschappij uit zijn tijd. Hij was de intellectuele influencer van de Renaissance en reisde door heel Europa om zijn ideeën te verspreiden. Hij was zo slim dat hij waarschijnlijk in zijn slaap nog Latijnse woordgrappen maakte. Hij bleef altijd een beetje tussen de strijdende partijen in staan, wat hem de titel “de man die de eieren legde die Luther uitbroedde” opleverde.

9. Mata Hari – De danseres die iets te veel van geheimpjes hield

Margaretha Zelle, beter bekend als Mata Hari, was een meisje uit Friesland dat besloot dat Leeuwarden te klein voor haar was. Ze vertrok naar Parijs, deed alsof ze een exotische prinses uit de Oriënt was en begon schaarsgekleed te dansen. Dat werkte prima, totdat de Eerste Wereldoorlog uitbrak en ze besloot om voor zowel de Duitsers als de Fransen te gaan spioneren. Dat is een beetje zoals tegelijkertijd voor Ajax en Feyenoord juichen: dat vraagt om grote problemen. Ze eindigde voor een Frans vuurpeloton, maar haar legende als de ultieme femme fatale leeft nog steeds voort.

10. Johan de Witt – De staatsman die letterlijk de sjaak was

Johan de Witt was de grote man tijdens het “Rampjaar” 1672. Hij was een briljant wiskundige en politicus, maar hij vergat één ding: het volk kan nogal hongerig en agressief worden als het land van alle kanten wordt aangevallen. Toen de Fransen en Engelsen binnenvielen, kreeg Johan de schuld van alles. Een woedende menigte in Den Haag besloot dat een simpele motie van wantrouwen niet genoeg was. Ze lynchten Johan en zijn broer Cornelis en… tja, laten we zeggen dat er stukjes van hen letterlijk geconsumeerd werden door de menigte. Het is een zwarte bladzijde in onze geschiedenis, maar het herinnert ons er wel aan dat je als politicus altijd moet zorgen dat de burger tevreden blijft.